Thực hiện nhiệm vụ tham vấn chính sách và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, ngày 13/4, Tạp chí Nhà đầu tư - cơ quan của Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) đã tổ chức Hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế".
Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương, các chuyên gia kinh tế cùng lãnh đạo nhiều ngân hàng, tập đoàn kinh tế lớn.
Trên cơ sở tổng hợp ý kiến tại hội thảo, ngày 22/4, VAFIE đã có báo cáo gửi tới Quốc hội, Chính phủ và Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh một số nhóm giải pháp cốt lõi nhằm thúc đẩy hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế mạnh, có vai trò dẫn dắt nền kinh tế trong giai đoạn mới.
Quang cảnh hội thảo
Thứ nhất là nhóm giải pháp về thể chế và pháp lý
Các diễn giả đồng thuận cho rằng, các tập đoàn kinh tế đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc dẫn dắt cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững. Để có một nền kinh tế mạnh, phải có các tập đoàn kinh tế mạnh,thương hiệu mạnh.
Để có các tập đoàn kinh tế mạnh, thương hiệu mạnh, cần nhanh chóng thể chế hoá Văn kiện Đại hội Đảng XIV và các Nghị quyết chiến lược mà Bộ Chính trị đã ban hành; đặc biệt coi trọng tính thực thi, theo tinh thần hành động mà Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thường xuyên chỉ đạo. Hàng năm, cần có đánh giá thực chất về tiến độ và chất lượng thể chế hóa các nghị quyết của Bộ Chính trị cũng như kết quả thực thi pháp luật.
Cùng với việc hoàn thiện thể chế, cần nâng cao tính ổn định và dự báo của luật pháp, chính sách. Nhà đầu tư không sợ thuế cao bằng việc pháp luật thay đổi liên tục và khó tiên lượng. Vì vậy, cần xây dựng môi trường pháp lý ổn định, minh bạch để doanh nghiệp yên tâm tích lũy tài sản và đầu tư dài hạn.
Quá trình hoàn thiện thể chế cần tạo được các công cụ, đòn bẩy pháp lý để khuyến khích chuyển dịch mạnh mẽ từ lĩnh vực bất động sản và tài chính sang sản xuất và công nghệ, khuyến khích đầu tư vào R&D và đổi mới sáng tạo, xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa tập đoàn lớn và doanh nghiệp nhỏ; phát triển thị trường vốn theo chiều sâu. Đồng thời, đảm bảo an toàn thể chế, bảo vệ quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, hạn chế hình sự hóa quan hệ kinh tế; phân định ranh giới rõ ràng giữa rủi ro kinh tế và trách nhiệm hình sự, tạo không gian cho doanh nghiệp khắc phục hậu quả sai sót trước khi áp dụng các chế tài hình sự.
Cần có chính sách và quy định pháp lý cụ thể để hỗ trợ và khuyến khích hình thành các tập đoàn kinh tế, các thương hiệu mạnh dẫn dắt chuỗi giá trị trong từng ngành công nghiệp.
Về cơ chế "đặt hàng" quốc gia, Nhà nước cần sớm hoàn thiện định mức, tiêu chuẩn để thực hiện cơ chế đặt hàng doanh nghiệp tư nhân triển khai các nhiệm vụ chiến lược (như đường sắt tốc độ cao, năng lượng tái tạo, chip bán dẫn).
Cần có quy định tách bạch quản trị gia đình và bảo vệ lợi ích cổ đông nhỏ tại các tập đoàn lớn để đảm bảo tính minh bạch và phát triển bền vững.
Thứ hai là nhóm giải pháp về huy động vốn
Các ý kiến chuyên gia nêu ra tại hội thảo nhấn mạnh rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhu cầu vốn giai đoạn tới là rất lớn (khoảng 38,5 triệu tỷ đồng cho 5 năm). Các giải pháp được đề xuất gồm:
Thứ nhất là đa dạng hóa nguồn vốn, cả nguồn vốn trong nước và nước ngoài. Đối với nguồn vốn trong nước, không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng (vốn đã chiếm 146% GDP). Cần khơi thông kênh trái phiếu doanh nghiệp và thúc đẩy thị trường IPO để huy động nguồn vốn trung và dài hạn thực chất.
Thứ hai là cải thiện tính khả thi tài chính (Bankability). Các dự án lớn cần được thiết kế cấu trúc tài chính chuyên nghiệp hơn để tiếp cận được các nguồn vốn ngoài ngân hàng và vốn quốc tế.
Thứ ba là đề xuất thành lập các quỹ đầu tư quốc gia. Chính phủ cần nghiên cứu mô hình "Quỹ Đầu tư Hạ tầng" và "Quỹ Tăng trưởng Quốc gia" để cung cấp vốn dài hạn cho các ngành chiến lược, đóng vai trò "vốn mồi" dẫn dắt dòng vốn tư nhân và quốc tế.
Thứ ba là giải pháp tạo liên kết và vai trò dẫn dắt SME
Các đại biểu đồng thuận đánh giá chuỗi liên kết sản xuất, ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam còn yếu. Năng lực doanh nghiệp nội địa chưa đồng đều, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao. Yêu cầu về vốn và đầu tư cho nghiên cứu phát triển còn lớn.
Cạnh tranh từ các nhà cung cấp quốc tế ngày càng gay gắt khi Việt Nam mở cửa sâu hơn. Những thách thức này đòi hỏi một cách tiếp cận đồng bộ, trong đó Nhà nước, doanh nghiệp dẫn dắt và hệ thống đào tạo cần phối hợp chặt chẽ để nâng cấp toàn bộ hệ sinh thái.
Cần hình thành các cụm liên kết (Clusters), khuyến khích hình thành các cụm liên kết công nghiệp chuyên sâu để tối ưu chi phí, chia sẻ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh tập thể.
Cùng với đó, cần tạo tính kết nối FDI và doanh nghiệp nội. Muốn vậy, phải có chính sách ưu đãi cụ thể để khuyến khích các doanh nghiệp FDI và các tập đoàn lớn trong nước ưu tiên sử dụng chuỗi cung ứng nội địa. Nhà nước cần hỗ trợ SME nâng cấp tiêu chuẩn kỹ thuật và quản trị để đáp ứng yêu cầu khắt khe của các tập đoàn dẫn dắt.
